Edelpapegaai

De edelpapegaai is een erg interessante vogel. Het mannetje en het vrouwtje zien er beide schitterend uit. Waarom ik ze beide vermeld? Omdat deze papegaaien tamelijk speciaal zijn in dit opzicht… Waarom ontdekken we nu!

De edelpapegaai: kenmerken

In het vogelrijk zijn de meeste mannetjes veel kleurrijker dan de vrouwtjes. Mannetjes gebruiken hun prachtig gekleurd verenkleed om vrouwtjes te kunnen verleiden. Daarom zijn de vrouwtjes vaak feel minder scherp gekleurd, denk bijvoorbeeld aan merel- en eendenvrouwtjes die bruin zijn terwijl de mannetjes opvallendere kleuren hebben. Bij edelpapegaaien is dit niet het geval, hier zijn beide vogels erg hevig gekleurd!

Twee edelpapegaaien zitten op een hek.

Een koppeltje edelpapegaaien samen op een hek. Het kleurverschil is duidelijk te zien, net zoals de opvallend korte staarten.

De mannetjes zijn erg groen van kleur, nog scherper van kleur dan de halsbandparkiet. Onder hun vleugels hebben ze rode veren, net zoals aan de onderkant van de vleugels. De randen van de vleugels zijn dan weer lichtblauw. De staart heeft ook een felle kleur: een mengeling van groen en blauw, met wat gele patronen in verwerkt. Tot slot is de snavel heel erg oranje van kleur.

Vrouwtjes zien er volledig anders uit… zij zijn volledig rood! Enkel op haar buik kan je nog wat blauw zien tussen al het rood. Ook bij het popje zijn de staartveren nog feller van kleur, het rood is hier iets lichter waardoor ze erg opvallen. De snavel van de vrouwtjes is donkergrijs.

Zoals je al ziet lijken deze twee vogels dus helemaal niet op elkaar. Sterker nog, de edelpapegaai is de vogelsoort waarbij het verschil tussen mannetjes en vrouwtjes het grootst is van allemaal! Een hele tijd geleden dacht men zelfs dat het hier over verschillende soorten ging, en niet slecht om een verschillend geslacht. En dat is niet zo verwonderlijk als je beide vogels bekijkt.
Verder zijn edelpapegaaien ongeveer 35-40 centimeter lang van hun tamelijk korte staart tot kopje en behoren ze tot de slimmere vogelsoorten. Ze kunnen zelfs leren praten! Er zijn negen soorten gekend, maar het verschil is niet zo groot. Enkel de kleuren (en de naam) zijn anders. De vogels die in gevangenschap worden gehouden zijn nog maar zelden aan één soort toe te wijzen. Dit is het gevolg van het kweken met verschillende soorten, waardoor de kenmerken vervagen en het een mengeling van enkele varianten wordt.

Waar leeft de edelpapegaai

Als je je tuinvogels voedert, ga je helaas deze papegaaiensoort niet tegenkomen. De edelpapegaai leeft namelijk alleen rond Oceanië. Zo kan je hem in het wild tegenkomen in Australië, Nieuw-Guinea, de Solomon Eilanden en nog enkele minder bekende eilanden in die regio. Voorlopig zijn deze papegaaien nog veel voorkomend en moeten we geen schrik hebben voor het voortbestaan van deze soort, aangezien de natuur in deze regio’s op veel plaatsen haar gang kan gaan zonder al te veel menselijke verstoring van het habitat. Aangezien deze papegaaien voornamelijk in oerwouden en bossige gebieden leven, is dit erg belangrijk. Af en toe kan je ze ook aantreffen in regio’s waar aan landbouw gedaan wordt… Eén keer raden waarom!

Een mannetjes edelpapegaai zit op een tak.

Een mannelijke edelpapegaai zit op een tak. De fel groene kleur en oranje snavel vallen duidelijk op.

Voeding

Landbouwgebieden bezoeken doen deze vogels niet voor niets. Het is toch erg handig als ze je voeding vers klaarzetten in de plantages? Lokale landbouwers houden hier natuurlijk niet van en zien deze vogels dus niet zo graag komen. Edelpapegaaien voeden zich voornamelijk met fruit dat ze kunnen bemachtigen, maar ook vijgen, noten die nog niet rijp zijn, bloemen en zaden en zelfs knoppen van blaadjes staan op hun verlanglijstje. Erg kieskeurig zijn ze dus zeker niet!

Voortplanting

Edelpapegaaien zijn redelijk speciale vogels… ze zijn namelijk polygaam. Dit wil zeggen dat vrouwtjes meerdere mannetjes rond zich hebben en mannetjes het niet bij één popje laten. Vrouwtjes leven heel lokaal in een boom waar ze hun nest maken in een holte. Hun rode kleur valt nauwelijks op diep in hun nest en biedt dus perfecte camouflage, maar als ze aan de ingang van het nest komt, valt ze zeker op voor de mannetjes. Verschillende mannetjes, soms wel vijf verschillende, komen bij dit vrouwtje en moeten haar en haar jongen voeden. De mannetjes leggen soms tot wel twintig kilometer af om de vrouwtjes tevreden te stellen! En paren… als meneer op pad is, zegt mevrouw geen nee tegen een ander! Daardoor paren meestal meerdere mannetjes met hetzelfde vrouwtje. Het mannetje is ook niet erg trouw op zijn lange tochten naar voedsel. Als hij een ander vrouwtje tegenkomt, zal hij ook proberen met haar te paren!

Twee edelpapegaaien voeren elkaar.

Een mannelijke en vrouwelijke edelpapegaai voeren elkaar.

Vrouwtjes kunnen zelf niet goed op zoek naar voedsel doordat ze hun nest moeten verdedigen tegen andere popjes. Goede nestholten zijn tamelijk schaars, waardoor ze tot wel elf maanden per jaar in hun nest of hier vlak bij te vinden zijn. Doordat mannetjes zoveel tijd spenderen aan het zoeken naar voedsel, zitten ze veel in de bomen. Hun groene kleur biedt net hier goede bescherming. De grote uiterlijke verschillen tussen de geslachten zijn er dus zeker met een reden!

Na de paring legt het vrouwtjes eitjes. De eitjes zijn net iets kleiner dan een kippenei. Opvallend is dat vrouwtjes meestal maar twee eitjes leggen per nest. Na vier weken, soms een paar dagen minder, komen de jongen uit. Na 2,5-3 maanden verlaten de jongen het nest. Vanaf een leeftijd van twee à drie jaar, zijn de jongen geslachtsrijp.

De edelpapegaai als huisdier

Edelpapegaaien worden nog wel geregeld als huisdier gehouden, ook al zijn ze wat groter dan de meest voorkomende ‘huisdiervogels’ zoals grasparkieten. Wat meer informatie over deze vogels vind je hieronder, maar eerst enkele tips!

Tips voor je edelpapegaaien aankoopt

Edelpapegaaien zijn tamelijk groot en kunnen aardig wat kabaal maken. Je gaat dus een redelijk grote vogelkooi moeten kopen. Ze zijn niet de hele dag luidruchtig, maar om de zoveel tijd vinden ze het nodig om luid te krijsen. Dit is luid genoeg om het onaangenaam te maken, dus denk hieraan voor je ze aanschaft!
Verder kost het wat tijd om ze tam te maken. Ook deze vogel is geen knuffeldier, verwacht dus niet om de hele tijd te knuffelen. Ze houden er niet zo van om aangeraakt te worden, maar zullen als ze hier zelf zin in hebben wel je gezelschap opzoeken en eventueel op je komen zitten.
Tot slot worden ze tamelijk oud. Heel eenduidige informatie is hier nog niet over, maar er wordt geschat dat ze rond de dertig jaar oud kunnen worden. De oudste bekende vogel is net geen 41 jaar oud geworden! Bedenk dus dat je een lange tijd voor deze vogel zal moeten zorgen, en ga dus niet te lichtzinnig over de aankoop. Als je er klaar voor bent, is het natuurlijk geweldig dat ze zo oud kunnen worden, ze worden zo haast een maatje voor het leven!

Huisvesting

Zoals gezegd zijn deze vogels tamelijk groot. Je zal dus een aardige vogelkooi kunnen gebruiken! Aangeraden wordt om toch in de buurt van 100x100x100cm te komen, maar zoveel te groter zoveel te beter denk ik steeds!
Je kan ze ook in een volière houden, ga dan liefst voor minstens drie bij twee meter, en ook wel twee meter hoog. Ook hier: groter kan nooit kwaad en waarderen ze altijd.

De meubels voor de edelpapegaai zijn voornamelijk zitstokken. Als je eens naar hun snavel kijkt, kan je het al wel vermoeden… ze houden ervan om hun omgeving te lijf te gaan. Zorg dus zeker voor voldoende zitstokken zodat ze er wat aan kunnen bijten. De vuistregel is om zeker zo dik te gaan dat de tenen elkaar niet raken als ze de stok omklemmen. Afwisseling in dikte is zeker aan te bevelen, aangezien dit problemen met de pootjes kan tegengaan.
Deze zitstokken kan je gewoon in natuurlijk hout nemen, eventueel zelfs wat afwisseling van soort. Dikkere takken zijn zeker aan te raden in de winter, omdat de pootjes zo haast horizontaal kunnen staan, waardoor ze dichter bij het verenkleed blijven. Zo kunnen de pootjes ook warm blijven in de koude!

De volière is best niet uit hout omdat deze vogels zo’n sterke snavels hebben. Zorg ook dat de eet- en drinkbakjes sterk en zwaar genoeg zijn, of die kan je overal omgegooid terugvinden. Geef tot slot ook op minstens drie plaatsen wat voeding in de kooi of volière, omdat deze vogels tamelijk dominant kunnen zijn ten opzichte van elkaar. Anders kan het gebeuren dat er een vogel amper kan eten doordat de andere hem wegjaagt. Wat ze dan eten, gaan we nu bekijken!

Mannelijke edelpapegaai met zaadjes op de snavel.

Een mannelijke edelpapegaai zit te eten.

Voeding

De voeding in gevangenschap lijkt sterk op die in het wild. Deze vogels hebben erg veel nood aan groenten en fruit, dit is de basis van hun dieet. Zorg dat je grote groenten en fruit niet in te grote stukken geeft om verspilling tegen te gaan. Snij bijvoorbeeld appels in kleinere stukjes.
Edelpapegaaien eten de volgende lijst groenten:

  • Andijvie
  • Bonen (gekookt of geweekt)
  • Broccoli
  • Bloemkool
  • Erwten (mogen nog in de peul zitten)
  • Maïs (aan de kolf)
  • Paprika
  • Rode biet
  • Spinazie
  • Spruitjes
  • Witlof
  • Wortel
  • Zoete aardappel

Als fruit kan je onder andere het volgende geven:

  • Appel
  • Banaan
  • Bessen
  • Citrusvruchten
  • Druif
  • Granaatappel
  • Kiwi
  • Mango
  • Papaya
  • Peer
  • Perzik
  • Vijg

Opgelet: avocado is zeer giftig voor vogels, dus geef dit nooit! Ook chocolade of andere voeding die wij zeer graag eten (denk aan pizza, frietjes…), is niet geschikt voor edelpapegaaien.
Naast fruit en groenten mag een zaadmengeling voor papegaaien niet ontbreken (en als je die kan vinden, is een zaadmengeling voor edelpapegaaien helemaal top). Daarnaast kan je onkruidzaden geven. Ook op paardenbloemen zijn ze dol! Eivoer, grit, maagkiezel en sepiaschelp is best altijd in de kooi te vinden. Noten mag je ook wel eens geven maar liefst niet te veel omdat dit erg vet is. Ook trosgierst lusten ze wel, maar hier geef je beter niet te veel van omdat het zo vet is. Verder moet er uiteraard steeds proper drinkwater te vinden zijn.

Kweken

Ben je klaar om er helemaal in te duiken en weet je waar je mee begint? Dan is kweken met edelpapegaaien een leuk idee! Alvorens te kweken zullen de vrouwtjes een nestplaats gaan uitzoeken. Je kan dus best een nestblok voorzien. Gezien de grootte van deze papegaaien, moet er genoeg ruimte voorzien worden. Aangeraden wordt om minstens 25x25x80cm te voorzien, waarbij de 80cm de hoogte is. De ingang voor je vogels heeft best een diameter van om en bij de vijftien centimeter. Soms hebben vogels het lastig om naar buiten te geraken uit het nestblok doordat veel hout nogal glad is. Daarom kan je hier wat gaas tegen bevestigen of andere materialen die grip geven (maar niet scherp zijn!). Als een vrouwtje het nestblok goed vindt, zal ze een nestje gaan maken. Hiervoor gebruiken ze houtschilfers met wat aarde.

Edelpapegaaien zijn redelijk kieskeurig, dus je kan meerdere nestblokken voorzien als je de mogelijkheid hebt. Dit verhoogt de kans dat het vrouwtje een goede plek vindt. Als dit niet lukt, zal ze wellicht uiteindelijk ook wel dat ene broedblok gebruiken, dus het is geen ramp om maar één blok te hangen.

Een vrouwelijke edelpapegaai.

Een vrouwelijke edelpapegaai. De fel rode kleur in verschillende schakeringen is duidelijk zichtbaar. De snavel bij popjes is zwart.

En dan is het zover, paren maar! Sommige vogels, bijvoorbeeld grasparkieten, zijn maar tijdens bepaalde periodes van het jaar heel geïnteresseerd in broeden. Dit probleem doet zich hier niet voor, edelpapegaaien willen altijd wel voor jongen zorgen. Ze kunnen ook meerdere nesten per jaar leggen, maar aangeraden wordt om niet meer dan twee keer per jaar een nestje te laten krijgen. Je kan bijvoorbeeld het nestblok tijdelijk weghalen als je ze wil intomen. De meeste vrouwtjes leggen twee eitjes per nest en tussen de twee eitjes kan tot wel een week tijd zitten. Na een viertal weken komen de eitjes uit en komen de nu nog lelijke, kale jongen tevoorschijn. Stilaan komt er een donsvacht tevoorschijn en later ook de veren. Eens de veren er zijn, kan je duidelijk zien welk geslacht de vogels hebben door het grote kleurverschil tussen mannetjes en popjes. Na elf weken kunnen de jongen uitvliegen.

Heel jonge vogels paren normaal niet, of kunnen geen bevruchte eitjes leggen. De edelpapegaaien zijn normaal ongeveer drie jaar oud voor ze geslachtsrijp zijn. Kweken met jongere vogels lukt dus zelden en wordt afgeraden.

Edelpapegaaien kopen

Als je er goed hebt over nagedacht en je er van overtuigd bent dat je deze papegaaien in huis wil nemen, kan je overgaan tot aankoop. Eventueel kan je laten testen of je niet allergisch bent voor vogels, want dat is heel vervelend om achteraf te ontdekken. Je kan edelpapegaaien aankopen in sommige dierenwinkels of bij kwekers. Indien mogelijk kan je best voor een kweker gaan aangezien de kans groter is om hier gezonde vogels te vinden. Vaak kunnen kwekers je ook nauwkeuriger de leeftijd van de edelpapegaaien vertellen en kan je wat extra informatie over hun achtergrond krijgen, bijvoorbeeld welke vogels de ouders zijn en heel misschien zelfs de exacte soort als het niet om een mengeling van rassen gaat. Let er altijd op dat het verenkleed er goed uitziet, aangezien dit een sterke indicatie over de gezondheid geeft. Een vogel die niet alert rondkijkt, is ook niet aan te raden omdat dit op ziekte kan wijzen. Veel succes met je zoektocht en veel plezier met je nieuwe huisdier!

Share and Enjoy !

0Shares
0 0 0